Ozon: Tác dụng và tác hại

Thứ bảy - 13/05/2017 21:01
          Rau quả không an toàn luôn là vấn đề gây nhiều bức xúc nên hiện nay máy ozon dùng để rửa rau quả không còn là vật dụng xa lạ với nhiều gia đình Việt Nam . Không những được ứng dụng trong việc rửa rau quả, ozone còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp khác nhau.  Tuy vậy, ozon cũng có một số tác hại với con người và các đồ dùng trong nhà và nơi làm việc mà ít người trong chúng ta để ý đến.
           Ozone được nhà hóa học Van Marum phát hiện vào năm 1785, là khí phát sinh xung quanh máy phát tĩnh điện do ông chế tạo vào năm 1784. Nhưng mãi cho đến năm 1840 nhà khoa học Schonbein mới đặt tên cho khí này là “ozone”, tiếng Hy Lạp có nghĩa là “mùi hôi”.
 
hoa12
Hình 1. Cấu tạo phân tử ozon
          Ozone là khí không màu. Ở nồng độ thấp, ozone không có mùi nhưng ở nồng độ cao có mùi hôi hơi tanh. Do kết hợp hóa học có đến ba nguyên tử oxy nên ozone là loại khí gây phản ứng oxi-hóa rất mạnh, có khả năng tiêu hủy hầu hết những chất hữu cơ, kể cả cao su, nhựa và sợi thủy tinh. Vì có phản ứng oxi-hóa mạnh nên ozone cũng có khả năng giết chết bào tử nấm và vi khuẩn, do vậy thường được dùng như một chất khử trùng và có tác dụng mạnh nhất. Hiện nay ozon được sử dụng trong công nghiệp với các mục đích :
  • Khử trùng nước uống trước khi đóng chai,
  • Khử các chất gây ô nhiễm có trong nước bằng phương pháp hóa học (sắt, asen, sulfua hiđrô, nitrit, và các chất hữu cơ phức tạp liên kết với nhau tạo ra "màu" của nước,
  • Hỗ trợ trong quá trình kết tụ (là quá trình kết tụ của các phân tử, được sử dụng trong quá trình lọc để loại bỏ sắt và asen),
  • Làm sạch và tẩy trắng vải (việc sử dụng để tẩy trắng được cấp bằng sáng chế),
  • Hỗ trợ trong gia công chất dẻo (plastic) để cho phép mực kết dính,
  • Đánh giá tuổi thọ của mẫu cao su để xác định chu kỳ tuổi thọ của cả lô cao su.
  • Sử dụng trong nuôi trồng thuỷ sản để loại bỏ vi rút gây bệnh và làm tôm luôn khỏe mạnh.
            Khí ozone thường được pha ở nồng độ 3 ppm trong nước có nhiệt độ 200C. Đây là dạng ozone được dùng rất phổ biến để làm sạch rau quả ở Việt Nam. Với các loại quả có múi như chanh, cam..., nước chứa ozone có thể giết 90% bào tử bệnh nấm mốc xanh nếu ngâm khoảng một phút trong nước sạch. Nhưng nếu nước bẩn, có nhiều chất hữu cơ, tức là nước đã rửa nhiều lần thì hiệu quả sẽ giảm đi nhiều. Nước ozone không thể khử trùng khi rau quả đã bị mầm bệnh tấn công. Nếu trong rau quả có thứ đã bị hư thối, sự lây lan vẫn phát triển bình thường. Giữ ozone ở nồng độ thích hợp tương đối khó vì cứ ngâm qua một lượt thì nước lại dơ và tính giết nấm/khuẩn bị giảm. Các nghiên cứu cho thấy khi ngâm thuốc imazalil với ozone để rửa cam, chanh thì imazalil bị mất đi 60% hiệu quả sau một giờ, 80% hiệu quả sau ba giờ và mất sạch 100% hiệu quả sau sáu giờ. Với thuốc thiabendazole thì chậm hơn, ngâm ba giờ chỉ làm mất hiệu quả 10%, nhưng với mancozeb thì mất hết hiệu quả trong vòng 30 phút nếu pha với nồng độ 3 ppm. Chính vì vậy khi sử dụng máy rửa rau quả bằng ozon  để đạt được hiệu quả cao nhất cần chú ý :
          - Sau khi ngâm/ rửa rau quả xong là dùng ngay, không nên cất trong tủ lạnh, vì như vậy bệnh (nếu có) vẫn lây lan như thường.
          - Sử dụng nước sạch, và ngâm/rửa Ozone vào lần rửa cuối cùng. Nước Ozone này chỉ dùng 1 lần.
          - Để đảm bảo loại trừ được hết thuốc BVTV, nên ngâm ít nhất trên 30 phút.
 hoa10hoa11
Hình 2: Máy rửa rau quả sử dụng ozon
          Tuy vậy, ở nồng độ cao, ozone có hại cho sức khỏe con người, chủ yếu ở hệ thần kinh và đường hô hấp. Ngộ độc ozone thường bắt đầu bằng triệu chứng nhức đầu, khó thở, ho khan. Nặng hơn nữa thì bị hen suyễn hoặc tổn thương thị giác, hư thủy tinh thể dẫn đến mù lòa. Ngưỡng an toàn của ozone được tính theo đơn vị nồng độ và thời gian mà con người hít thở trong môi trường có ozone. Đơn vị này gọi là Time Weighted Average
          Hiện nay, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) quy định ngưỡng an toàn của ozone là 0,06 ppm cho tám giờ. Có nghĩa là chúng ta có thể hít thở không khí có nồng độ ozone không quá 0,06 ppm liên tục trong tám giờ mà vẫn không có hại cho sức khỏe. Tuy nhiên đã có nhiều báo cáo cho rằng ngay với nồng độ 0,06 ppm, đường hô hấp của một số người đã bắt đầu có vấn đề. Cho nên khi ngửi được mùi hôi tanh của ozone (chỉ ngửi được mùi ozone khi nồng độ khoảng 0,02-0,05 ppm), thì đã bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe.
          Cũng vì tính oxi-hóa mạnh nên khí ozone cũng có thể làm hư hại các lớp cao su gắn viền chung quanh cửa kính hoặc làm hoen gỉ nhanh các vật bằng kim loại trong nhà, kho chứa như nhôm và sắt. Nếu không được bảo vệ cẩn thận, khí ozone có thể phá hủy các bộ phận của máy nổ và công tắc điện.
Vì vậy khi sử dụng các thiết bị có khả năng sinh ra ozon, chúng ta cần chú ý để chúng ở nơi thoáng mát để đảm bảo sức khoẻ cho cộng đồng và để đảm bảo tuổi thọ cho các vật dụng trong nhà, nơi làm việc.

Tác giả bài viết: TS. Hoàng Thị Hoà

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến

Ngành Công nghệ thực phẩm là gì?

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập1
  • Hôm nay147
  • Tháng hiện tại3,534
  • Tổng lượt truy cập46,674
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây