Bạc - Chất diệt khuẩn hiệu quả

Thứ tư - 14/06/2017 21:56
Bạc là kim loại khá phổ biến và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khoa học kỹ thuật như: kỹ thuật rửa ảnh, kỹ thuật điện, điện tử, chất xúc tác trong các phản ứng hóa học, … Tuy nhiên công dụng của Bạc đối với sức khỏe con người thì ít người biết hết, dù con người đã sử dụng các vật dụng, trang sức bằng bạc… từ nhiều thế kỷ nay. Nghiên cứu cho thấy nano bạc có thể tác động lên 650 loài vi khuẩn và không gây hiệu ứng kháng thuốc như đã từng xảy ra đối với kháng sinh.

          Từ thời Hy Lạp và La Mã cổ đại người ta đã biết sử dụng bạc để ngăn ngừa nhiễm khuẩn. Hippocrates, ông tổ của ngành y học hiện đại, đã viết rằng bạc có tính chất ngăn ngừa và chống lại một số loại bệnh, và người Phoenician cổ xưa đã biết dùng những bình bạc để chứa nước, rượu và dấm nhằm bảo quản chúng lâu hỏng. Thời trung cổ, bạc đã được dùng để khử trùng nước và thức ăn lưu trữ, điều trị bỏng và vết thương. Theo kinh nghiệm, người ta thường bỏ đồng tiền bạc vào trong bình sữa để giữ cho sữa tươi lâu. Thủy thủ tàu viễn dương và những người tiên phong đến Châu Mỹ cũng hay bỏ tiền bạc vào thùng nước và rượu để bảo quản thức uống. Năm 1920, dung dịch muối bạc được FDA (Food and Drug Administration) của Hoa Kỳ chấp thuận cho sử dụng làm chất kháng khuẩn (được sử dụng như chất kháng sinh dùng bỏ và vêt thương).

 I. Cơ chế tác động của Bạc
          Hiện nay có nhiều lý thuyết về cơ chế tác dụng diệt khuẩn của ion bạc đã được đề xuất. Trong đó lý thuyết hấp phụ được nhiều người chấp nhận hơn cả. Bản chất của thuyết này là tế bào vi khuẩn bị vô hiệu hóa do kết quả của quá trình tương tác tĩnh điện giữa bề mặt mang điện tích âm của tế bào và ion Ag+ được hấp phụ lên vết thương, các ion này sau đó xâm nhập vào bên trong tế bào vi khuẩn. Nó tác động lên vách và màng tế bào vi khuẩn làm biến đổi cấu trúc và suy yếu hẳn đi. Kết quả là thành tế bào của vi khuẩn biến dạng, tế bào phình to, các đại phân tử được hình thành làm tế bào mất khả năng sinh sống.
          Ngoài ra, cũng có nghiên cứu cho rằng tất cả vi khuẩn sử dụng enzym như một lớp “phổi hóa học” để chuyển hóa oxy. Các ion bạc phân hủy enzym và ngăn chặn quá trình hút oxy. Tác động này làm chết tất cả các vi khuẩn, tiêu diệt chúng trong vòng 6 phút. Các vi rut phát triển bằng cách kí sinh trong tế bào sống khác và đưa vào nhân mới để tái tạo và nhân bản, còn tế bào sẽ bị bệnh. Các ion bạc còn ngăn oxy đưa vào tế bào sản sinh ra virút và chúng chết do nghẹt thở. Cả vi khuẩn thuộc Gram âm và dương đều bị ảnh hưởng. Tuy nhiên vi khuẩn cũng dần dần có khả năng kháng lại Bạc.
          Điều lý thú là khả năng diệt khuẩn của ion bạc không dựa trên đặc tính gây nhiễm của vi khuẩn như đối với các chất kháng sinh mà dựa trên cơ chế tác dụng lên cấu trúc tế bào vi khuẩn nên nano bạc có thể tác động lên 650 loài vi khuẩn(phổ tác động của bất kỳ kháng sinh nào cũng chỉ từ 5 - 10 loài) và không gây hiệu ứng kháng thuốc như đã từng xảy ra đối với kháng sinh.
 
h5
Hạt nano bạc dưới kính hiển vi điện tử
II. Ứng dụng của Bạc với y tế sức khoẻ con người
          Tính sát khuẩn của bạc và ion bạc được dùng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, để phục vụ cho con người.
1. Dược phẩm:
          Bạc đã được sử dụng khá thành công trong chiến tranh thế giới thứ nhất để ngăn ngừa sự nhiễm khuẩn trước khi có kháng sinh. Việc phổ biến sử dụng bạc trong điều trị đã giảm hẳn vì sự phát triển của nhiều loại thuốc kháng sinh hiện đại. Dung dịch bạc nitrat được dùng như dung dịch chuẩn để bôi những vết bỏng nặng mãi đến những năm cuối thập kỷ 90 mới dần được thay thế bằng các chế phẩm kem chổng bỏng hiện đại. Hiện nay, gạc phủ bạc hoạt hóa (silver-coated dressing) (activated silver dressings), được dùng kèm với kem chữa bỏng rất thuận lợi trong việc điều trị tại nhà.
          Tuy nhiên gần đây, Bạc lại được tái quan tâm vì có phổ sát khuẩn rộng. Đặc biệt, khi nó được sử dụng chung với alginate, một loại polymer sinh học tự nhiên chiết xuất từ rong biển. Một số sản phẩm bạc alginate được điều chế nhằm ngăn ngừa việc nhiễm khuẩn trong quá trình điều trị vết thương, đặc biết là đối với bệnh nhân bị bỏng. Trong thành phần các loại kem bôi điều trị bỏng hiện nay, lúc nào cũng có ion bạc ở trong đó. Bạc được sử dụng rộng rãi trong các loại cao xoa và băng dán vết thương vì chúng có hoạt tính kháng khuẩn phổ rộng. Mặc dù hầu như chúng vô hại, nhưng tự ý dùng chúng quá nhiều trong thời gian dài có thể bị một hội chứng gọi là Argyria (da chuyển thành màu xanh hoặc xám xanh), thậm chí có thể bị bán thân bất toại do uống quá nhiều thuốc chứa bạc
2. Vật dụng, trang thiết bị
          Năm 2007, công ty AGC Flat Glass Europe giới thiệu loại thủy tinh sát khuẩn đầu tiên để đối phó vấn nạn nhiễm khuẩn trong bệnh viện. Loại thủy tinh này được phủ một lớp bạc mỏng. Thậm chí, Samsung đưa ra loại máy giặt có lần xả cuối cùng chứa ion bạc để có thể giúp áo quần kháng khuẩn trong nhiều ngày. Kohler đã giới thiệu một dòng sản phẩm bồn cầu có phủ ion bạc để diệt khuẩn. FDA (Food and Drug Administration của Hoa Kỳ) gần đây đã chấp thuận cho sử dụng ống thở (của máy trợ hơi) phủ một lớp bạc mịn vì sau nhiều nghiên cứu, loại ống thở phủ bạc này giúp giảm sự viêm phổi khi dùng máy trợ thở.
          Bạc hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc, giảm mùi hôi và giảm thiểu rủi ro nhiễm khuẩn và nấm. Áo quần, nhất là tất vớ có sử dụng bạc giúp chúng có thể sử dụng nhiều ngày hơn mà ít bị bốc mùi. Bạc được đưa vào áo quần dưới hai dạng: một ion bạc được tích hợp vào polymer dùng để tạo sợi vải, hai là phủ bạc kim loại lên sợi vải. Cả hai dạng đều cho khả năng sát khuẩn và nấm mốc rộng.
3. Thực phẩm
          Các vật dụng bằng Bạc hoặc chứa Bạc cho thấy bảo quản được thực phẩm lâu hơn. Ở Ấn Độ, thức ăn, nhất là đồ ngọt, thường được trang trí bằng một lớp bạc mỏng gọi là “vark”. Bạc được xem như là một chất phụ gia thực phẩm thuộc nhóm trang trí thực phẩm với mã số E174. Nó đơn thuần chỉ dùng để trang trí, chẳng hạn như trên chocolcate, mứt, kẹo.
4. Trang sức
          Bạc là kim loại đẹp và đã được ứng dụng làm trang sức từ lâu. Qua nghiên cứu tác dụng của Bạc, rõ ràng khi đeo trang sức bằng bạc không những không có hại mà còn rất tốt cho sức khỏe con người. Theo quan niệm dân gian, đeo các đồ trang sức bằng Bạc giúp tránh được các gió độc, giảm được bệnh tật, những người có thể trạng yếu đeo trang sức bằng bạc thương bị đen ố. Đặc biệt những người tính tình nóng nảy nên đeo trang sức bằng bạc để trở nên trầm tĩnh hơn.
Tham khảo:
www.thegioinano.com/
www.suckhoedoisong.vn/
www.scientificamerican.com/
 
 
 
 
 

Tác giả bài viết: TS Hoàng Thị Hòa

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến

Học công nghệ thực phẩm làm gì, ở đâu?

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập25
  • Hôm nay208
  • Tháng hiện tại3,595
  • Tổng lượt truy cập46,735
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây